Ngôn ngữ không lời của dòng sông Mekong
Nếu bạn có mặt bên sông Hậu ở Cần Thơ lúc 5 giờ sáng, bạn sẽ thấy từng đoàn ghe bắt đầu xuôi dòng về phía chợ nổi Cái Răng.
Nhiều người đến đây, chụp vài tấm hình, ăn nhanh một tô hủ tiếu trên ghe rồi trở về trước buổi trưa. Và họ nghĩ rằng mình đã “xem chợ nổi”.
Nhưng nếu đã có nhiều thời gian trên những con sông này, bạn sẽ nhận ra rằng chợ nổi bắt đầu kể câu chuyện của nó từ rất sớm – trước khi khách du lịch xuất hiện đông đủ.
Nếu một ngày bạn thức dậy ở Cần Thơ trước bình minh, hãy thử quan sát thêm một chút. Dòng sông lúc ấy đang nói với bạn bằng những cách rất riêng.
Những “tấm biển quảng cáo” trên sông – cây bẹo
Trước khi có bảng hiệu, quảng cáo hay những cách giới thiệu sản phẩm như ngày nay, người buôn bán trên sông đã có một cách rất đơn giản để cho khách biết mình đang bán gì.
Đó là cây bẹo.
Trên những chiếc ghe bán hàng, một cây sào tre được dựng lên khá cao, trên đó treo những loại trái cây hoặc nông sản mà ghe đang bán.
Từ xa, chỉ cần nhìn lên cây bẹo là người mua đã biết ghe này bán gì.
Một trái dứa, một củ khoai hay một loại nông sản được treo trên cao – vậy là đủ.
Không cần phải đứng giữa sông mà gọi lớn.
Không cần bảng hiệu.
Hàng gì treo hàng đó.
Đây là một trong những chi tiết nhỏ nhưng rất đáng để ý khi đi chợ nổi. Nếu chỉ tập trung chụp ảnh những chiếc ghe, bạn rất dễ bỏ qua cách người dân nơi đây đã giao tiếp và buôn bán trên sông từ nhiều năm qua.
Đổi góc nhìn, bạn sẽ thấy một chợ nổi khác
Nếu ngồi trên một chiếc ghe chở khách thấp sát mặt nước, bạn sẽ có một góc nhìn khá quen thuộc: ghe hàng chạy ngang, người bán, người mua, tiếng máy ghe và những chiếc thuyền qua lại.
Nhưng thử đổi góc nhìn một lần.
Bước lên một chiếc ghe lớn của người dân địa phương, ngồi xuống, uống một ly cà phê và ăn vài miếng dứa ngọt.
Từ trên một chiếc ghe hàng, bạn sẽ nhìn thấy buổi chợ theo một cách khác.
Bạn không còn chỉ là người đi ngang qua chợ.
Bạn đang ngồi giữa những người vẫn đang làm công việc của họ mỗi ngày.
Và đôi khi, một ly cà phê trên ghe cùng vài câu chuyện đơn giản lại giúp bạn hiểu về chợ nổi nhiều hơn cả việc chạy qua thật nhiều điểm để chụp ảnh.
Phía sau chợ nổi còn cả một miền sông nước
Chợ nổi chỉ là phần dễ nhìn thấy nhất của đời sống sông nước Cần Thơ.
Rời khỏi dòng sông lớn, những con rạch nhỏ bắt đầu mở ra phía sau những hàng cây.
Những chiếc ghe du lịch lớn không thể đi sâu vào đây. Và chính vì vậy, những nơi yên tĩnh hơn thường nằm ở phía trong.
Một con rạch nhỏ có thể dẫn bạn đến một gia đình làm nghề thủ công.
Đi thêm một đoạn nữa có thể là một vườn cây ăn trái.
Những khu vườn nằm khuất sau những hàng cây, những căn nhà ven rạch và những công việc thường ngày của người dân – tất cả tạo thành một phần khác của miền Tây mà bạn sẽ khó nhìn thấy nếu chỉ dừng lại ở khu chợ nổi.
Chậm lại để đọc được dòng sông
Với tôi, đi chậm không có nghĩa là bỏ bớt điểm tham quan để có thêm thời gian nghỉ.
Mà là dành đủ thời gian để quan sát những điều nhỏ mà mình thường đi ngang qua.
Một cây bẹo trên ghe hàng.
Một người bán đang chuẩn bị trái cây từ sáng sớm.
Một ly cà phê giữa dòng sông.
Một con rạch nhỏ phía sau chợ.
Những thứ đó không phải lúc nào cũng xuất hiện trong lịch trình du lịch, nhưng lại là những chi tiết giúp bạn hiểu hơn về cách người miền Tây sống cùng sông nước.
Nếu có dịp đến Cần Thơ, hãy thử thức dậy sớm hơn một chút.
Vì đôi khi, chợ nổi Cái Răng không chỉ là nơi để bạn đến và chụp một tấm hình. Nó là một cách để đọc hiểu đời sống của miền sông nước.